Member's statement: Lá na Cainte
Member's statement by Mr Colm Gildernew on .
- MLA
- Mr Colm Gildernew
- Party at the time
- Sinn Féin
- Date
- 3 February 2026
- Type
- Member's statement
- Business
- Members' Statements
- Heading
- Lá na Cainte
- Assembly identifier
- Official Report component 5362310
Read the official Assembly record
Text
Beidh Lá na Cainte ann an Déardaoin seo chugainn. Lá é a spreagann muid le dul chun comhrá faoinár meabhairshláinte. Cuidíonn comhrá carad. Tá an féinmharú agus an dúlagar ina ngéarchéim dhomhanda. Níl aon chúis amháin leo: is féidir leo teacht chun cinn mar gheall ar strus airgeadais, cliseadh teaghlaigh, an t-uaigneas, nó fiú oícheanta fada geimhridh agus barraíocht de bhrú an tsaoil. Tuairiscítear gur chuir 290 duine lámh ina mbás féin anseo sa bhliain 2024. Is scanrúil an staitistic é sin. Is féidir teacht roimh na básanna sin, ach daoine an tacaíocht agus an cuidiú cuí a fháil. Meastar nach raibh thart ar 70% de na daoine a chuir lámh ina mbás féin ag baint úsáid ghníomhach as seirbhísí meabhairshláinte. Is é an chéad chéim le leas a bhaint as na seirbhísí sin ná labhairt faoinár meabhairshláinte, cúnamh a iarraidh, agus ár smaointe agus ár mothúcháin a ligean le duine. Cuirim fáilte roimh an fhógra go mbeidh fiosrúchán traspháirtí ann ar an dóigh a ndéantar maoiniú ar sheirbhísí um fhéinmharú a chosc sa Tuaisceart. Tá súil agam go gcuideoidh torthaí an fhiosrúcháin linn ár n-aird agus ár n-iarrachtaí a dhíriú d’fhonn torthaí dearfacha meabhairshláinte a bhaint amach feasta. Ní ar an Roinn Sláinte amháin atá an cúram an féinmharú a chosc; tá cur chuige uile-rialtais de dhíth. Bheadh obair agat duine a aimsiú sa Tuaisceart nár theagmhaigh an féinmharú leis nó le duine dá lucht aitheantais: comhghleacaí, comhimreoir, comharsa, nó duine muinteartha. Níl aon aicme saor ó ghéarchéim na meabhairshláinte. Níl aon chúis amháin léi, ach má táimid le dul i ngleic le fadhbanna meabhairshláinte, caithfimid labhairt fúthu. Sin an chéad chéim. Mar sin de, abraimis arís go bhfuil muid tiomanta deireadh a chur leis an náire a bhaineas le fadhbanna meabhairshláinte, go labhróimid amach, go nglacfaimid an t-am le bheith ag caint.
304 words. Text as published by the Northern Ireland Assembly.
Assessment
Jev’s structured answers met the documented threshold for “not qualifying”.
- Overall probability that the activity is being used to promote, exploit or escalate an identity-based controversy: 0.03 (qualifying needs at least 0.70; at or below 0.30 is not qualifying).
- None of the five culture-war criteria was met (each was below 0.60).
- Assessed as legitimate policy scrutiny (0.68).
- No identity-based framing was identified (1.00).
- Subject area: Disability (including neurodivergence and mental health), disabled people and disability or sickness benefits.
- The overall probability was at or below the not-qualifying threshold.
This is an AI-generated assessment of the text, made against published criteria. It is not a finding of fact about the MLA or their intentions. The Assembly record itself is the fact.
Jev’s structured answers
| Question | Probability | Met? |
|---|---|---|
| Identity framing | 0.02 | No |
| Sectarian or communal antagonism | 0.02 | No |
| Cultural grievance politics | 0.02 | No |
| Dog-whistle messaging | 0.02 | No |
| Controversy escalation | 0.02 | No |
| Legitimate policy scrutiny | 0.68 | Yes |
| Overall judgement | 0.03 | At or below not-qualifying threshold |
| Option | Probability |
|---|---|
| No identity-based framing (chosen) | 1.00 |
| Reports or questions it | 0.00 |
| Criticises or condemns it | 0.00 |
| Adopts it | 0.00 |
| Subject | Probability |
|---|---|
| Disability (including neurodivergence and mental health), disabled people and disability or sickness benefits | 0.91 |
| No identity-related subject | 0.07 |
| Irish language, Ulster-Scots and language policy | 0.02 |
| Flags, emblems, symbols, names and memorials | 0.00 |
| Parades, bonfires and commemorations | 0.00 |
Assessed 21 October 2026 at 14:23 UTC by jev-1.13.0 (requested as typesafe/jev) under rubric 2026.10-r9, methodology 1.9.
Disagree with this assessment?
Classifications can be challenged. A person reviews every challenge, and any change is recorded publicly above with its reason.